ArtBazaar Art Diary

Nielegal vs Oficial

2011-06-03T15:48:00.001+02:00

„Rok 1647 był to dziwny rok, w którym wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazywały jakoweś nadzwyczajne wydarzenia” Wiedziałem, że pierwsze zdanie z Ogniem i Mieczem ma w sobie coś z proroctwa. Z tym że za rok 1647 podstawię 2010, a zamiast widoków ukraińskich stepów mury zamalowane sprayem.

Street art w 2010 roku dobił ostatecznie do brzegu zwanego popkulturą. Banksy za swój film Wyjście przez sklep z pamiątkami, w którym przez ponad 90 minut robi nas w balona omal nie otrzymał Oskara. Statuetki nie dostał, ale sporą widownie na pewno. Co więcej publika mogła zobaczyć film nie tylko w studyjnych, ale zupełnie komercyjnych kinach. O Banksym warto mówić, a gdy robi to On sam powinniśmy być szczęśliwi w dwójnasób. Warto mówić też o polskiej sztuce. Książka Polski Street art, Elżbiety Dymnej i Marcina Rutkiewicza, to właśnie przewodnik po naszym podwórku. Jednym się podoba drugim nie, ale na pewno na dostępność i popularność książki narzekać nie można. Teraz każdy bywalec księgarni obok albumu contemporary art i photography now może zobaczyć sztukę ulicy. Street art stał się celebrytą na artystowskim świeczniku, ale jak się tam wspiął?

Kalendarz kulturalny usiany jest wydarzeniami z metką street. Murale powstają jak grzyby po deszczu. Zamiast do IKEI idziemy na targi takie jak Need For Street, gdzie kupić można designerskie gadżety typu DIY. Do klubów przyciągają nas nie tylko koncerty ale street art jamy. Wystarczy przypomnieć Secret Wars 2010. Bitwa na flamastry między ekipą z Polski i Szkocji wypełniła warszawski klub Powiększenie po brzegi i rozgrzała publikę do czerwoności. Tacy twórcy jak Zbiok, M-City, czy Sape stali się rozpoznawalni na równi z artystami „wysokiego“ obiegu. Mamy popularnych artystów, mamy znane prace. Wszystko to jest wierzchołkiem góry, która formuje się już od wielu lat. Rozpoznawalność medialna sztuki ulicy przyciągnęła zainteresowanie. Zainteresowanie rodzi potrzebę coraz większej promocji. Marketingowa spirala się nakręca. Popularne staje się jeszcze bardziej popularne. Takim ostrzem popularności można wiele zdziałać, można się też pokaleczyć. O tym kto zawojował sztukę, a kto się nim pociął, dowiecie się zaraz.

Odkąd street stał się modny nie może się opędzić od wielbicieli. Tymi najczęściej są instytucje, które potrzebują dużo młodzieżowego „lubię to”. W roku, który dodał Facebookowi 200 mln nowych użytkowników, a jego właścicielowi jeszcze więcej dolarów na koncie, street art stał się u nas najlepszym sposobem reklamy w przestrzeni publicznej.

Gdzie w Warszawie szukać sztuki ulicy jeśli nie na służewieckim murze (Kwoli przypomnienia drugą intratną przestrzeń- Metro Centrum zajęła już firma Nike). 1100 metrów ściany, ponad 250 dzieł słowem Mekka warszawskiego graffiti miała pójść pod pędzel na rzecz reklamy Adidasa. Plotka o zaanektowaniu muru przez znany brand poszła w świat, a raczej internetowy eter, zaiskrzyło. Adidassie, tłumacząc anglojęzyczny slogan, który jako facebookowa grupa namawiał do bojkotu marki. Wypadało już tylko czekać na chóralne „gdzie jest mur”.

Cała „afera adidasa” przypominała odbijanie piłki, z tym że pomiędzy firmą a środowiskiem stał jeszcze cały zastęp pośredników, co dodatkowo gmatwa sprawę. Nieporozumienie przybrało nieciekawego obrotu dopiero gdy mur zaczęto zamalowywać. Ustawiono płot oddzielający mur od ulicy, postawiono ochronę, zrobiło się groźnie (i jakby znajomo). Szum podkręcały jeszcze media, TVN i Warszawska Gazeta w nieporozumieniu dopatrywały się co najmniej zamachu na demokratyczną wypowiedź i konsumpcyjny terror. Tak, kwiecień to dla Polski trudny miesiąc.

Szybka reakcja środowisk street artowych nie dziwi. Adidas utożsamiany z kulturą ulicy, muzyką sportem, wreszcie deską i graffiti omal nie strzelił sobie w stopę. Ściana służewieckiego Toru Wyścigowego jest faktyczną przestrzenią demokratycznej sztuki. Wiele można o niej mówić, wiele zarzucić. Mur jaki jest każdy widzi, raz lepsze raz gorsze dzieła, przeplatanka stylów. Taki jest sens wizualnej agory, każdy mówi to co chce, nawet gdy będzie to wytagowane „Agnieszka <3 i CHWDP”. Niestety od dłuższego czasu mur zarastał raczej mchem niż nowymi wrzutkami. Plan zagospodarowania muru nowymi ni to muralami ni to bilbordami kreującymi wizerunek marki jako młodzieżowo street artowej to niewypał -szczęśliwie tak w zamyśle jak i realizacji. Strzałem w stopę Adidas się mocno nie zranił, ale huk był spory. Zamieszanie nie trwało jednak długo, bo już po tygodniu towarzysze streeterzy skrzyknęli się na wielkie święto graffiti na Służewcu i na nowo zasprayowali nagie ściany. Historia ma swój szczęśliwy finał. Tak oto za sprawą Adidasa i sporego zamieszania mur zyskał parędziesiąt metrów nowego wdzianka i sporo szumu, który na pewno na złe mu nie wyjdzie.

Przypadek Fryderyka Ch., tak można by nazwać wydarzenia artystyczne w roku Chopinowskim. Obok ławek które straszyły przechodniów mazurkami, etiudami i wszystkim tym, czego nie należy słuchać na głośnikach Nokii 3310, na ścianach zaobserwowano nadmierne występowanie Fryderyków Chopinów.

Chopinade zaczynamy od preludium. Na skrzyżowaniu ulic Złotej i Marszałkowskiej w 2009 roku powstał pierwszy mural Chopinowski. Frycek gra, pod palcami wije się klawiatura, gdzieś obok pod parasolką skrywa się jego ukochana George Sand. Wszystko wygląda świetnie, do pracy nad muralem przyłożyli się profesorzy polskiego streetu: Sepe, Chazme i Elo Melo. Jeden Chopin to naprawdę dobra inicjatywa, szczere połączenie tradycji muzycznej i nowych mediów artystycznych. Cała armia Chopinów? To niestety inna bajka.

Piętnaście minut piechotą i jesteśmy już przy ulicy Konopczyńskiego, tam czeka kolejny Chopin. Znowu równy gość, hasa po kładce, za nim pejzaż współczesnej Warszawy, głowę ma wielką jak balon, w niej artefakty teraźniejszości i czasów kompozytora. Wszystko łatwe, komunikatywne, politycznie grzeczne, ale przecież farbą na ścianie. A jeśli farbą na ścianie to od razu, podświadomie kojarzy się z tymi „łobuzami, wandalami od szprajowania”. Nic z tych rzeczy, ale zanim o tym odwróćmy się tyłem do Chopina.

Stojąc plecami do muralu widzimy kogo...? A jakże, Chopina! Nawet kolorystyka podobna z tym, że teraz kompozytor jest już w pełnej krasie otoczony mniej lub bardziej znanymi personami. Wszystko jest niemiłosiernie czyste. Aż nie chce się wierzyć, że któryś z polskich streeterów przyłożył do tego rękę. Za całą sprawą nie stoją ludzie, którzy farbą w puszce się bawią, a firma graficzna. Ta obok Chopina, na murach Warszawy upamiętnia też kubki od kawy, ubrania i tym podobne. Nie o biednego Frycka chodzi, a o reklamę, która przybrała street artowe wdzianko. „Bo też kocham Chopina....i słuchać” jak Adaś Miauczyński, ale tak jak on nie lubię go „przez beton mur przez ścianę” czyli po prostu na siłę, ani słuchać ani oglądać. Nie lubię też myśleć o tym, że nowy „patron roku” Maria Sklodowska Curie już doczekała się muralu. Boję się o to jak uwieczniony zostanie kolejny jubilat roku street-Miłosz. Rapujący wiersze? Czy walczącego z Szymborską na medale Nobla?

W muralach Chopinowskich sprytnie wykorzystano wizualne skojarzenie ze street artem. Podobieństwo kończy się na formie wykonania. Może i na ścianie, ale bez ducha, którym sztuka ulicy żyje. Wychwycono modę na styl graficzny, ale pogardzono ideą która street artowi od początku towarzyszy. Murale nie mają w sobie tego buntowniczego rozczochrania, które zastąpione jest kaskadą radosnych barw. Angażować street art w defiladowe dekoracje to trochę jak kazać Rychowi Peji śpiewać hymn podczas meczu reprezentacji. Chcielibyście? On Szacunek Ludzi Ulicy zdobył raczej tekstami w stylu „komercja komercja to mnie właśnie irytuje” no właśnie.

Mieliśmy mur i Chopinade, mieliśmy wreszcie pierwszą aukcje polskiego street artu. To najlepszy obraz tego, że streeter też człowiek, jeść coś musi. Profesjonalnie, bo przy pomocy domu aukcyjnego Rempex aukcja pokazała nierzadko dobre malarskie prace. Miała w sobie jednak coś z Punk-rocka w MTV. Chociaż technika i pomysły przykuwały uwagę, to jednak street art jak sama nazwa mówi najlepiej odnajduje się na ścianach. Grad krytyki spadł na Zbioka, któremu przypadło w udziale tworzenie murali pokazywanych w czołówce reklamowej TVN. Krytyka bardziej zawistna niż merytoryczna. Zbiok po prostu dobrze zarobił, a kto nie lubi zgarniać pieniędzy za to co lubi robić, a przy okazji robi to dobrze. Czy szanowany artysta, popularnego nurtu sztuki współczesnej ma sprzedawać frytki w McDonald's, a po nocach ganiać ze sprayem w dłoni? Dla większości nie, dla niektórych tak. Oceniając sytuacje street artu nie da się przeoczyć pewnych tendencji, sprzecznych ideologii, które tę sztukę rozrywają. Nie ma w tym nic dziwnego. Street art jest coraz szerszym polem sztuki, w obrębie którego muszą się wytworzyć się mniejsze poletka. Ortodoksi nadal będą marzyli o street arcie rodem z lat 80 w Nowym Yorku- czystej rebelii w sprayu. Inni w street arcie dostrzegą świetną frajdę, a przy okazji zarobek. Analogia do muzyki wydaje się tu niebezzasadna. Street art jest jak Punk rock, który jako relikt przeszłości albo bezmyślnie skserujemy, albo inteligentnie wykorzystamy, zaczerpniemy inspiracji.

Wreszcie łyżka miodu w beczce dziegciu, bo street art lubię jak lubię Chopina. Nie jest prawdą, że sztuka ulicy sprzedała się za popularność. Dzieje się i potrafimy to wykorzystać. Panowie Blu i Roa w Polsce byli i zostawili po sobie ślady, a konkretnie Ściany, we Wrocławiu w ramach festiwalu Out of Sth i Warszawie. Do Polski zawitali Inse i Inka, którzy na złoto i bogato gościli w Warszawie, a to mniej więcej tak jakby Madonna odwiedziła nas 3 razy i jeszcze nagrała tu teledysk. Do nas przyjeżdżają my wyjeżdżamy i nie chodzi tu o loty na Zieloną Wyspę. M-city, podbija swoimi czarno-białymi muralami nie tylko europejskie miasta. Artysta gościł m.in. w Sau Paulo i Rio de Janeiro. Projekt Supercity Bross panów z Vlepvnetu zawitał do Warszawy i w ramach rewizyty zawędrował do Norwegii. Było to po prostu wolne, nieskrępowane malowanie, street art jam, z tym że na dużych ścianach w centrum miasta. Owocem ich prac jest kilka kolorowych murali na osiedlu Za Żelazną Bramą w Warszawie.

Vlepvnet znalazł zresztą sposób na street-pop. Ich idą jest Postvandalizm, czyli wszystko to co wiąże się z dewastacją, chaosem, wywrotową działalnością i rebelią, która leży u podstaw sztuki ulicy. Wykorzystane zostaje to co w przestrzeni publicznej brzydkie, zniszczone, już zdewastowane, coś co przez popkulturę wyrzucone jest na śmietnik. Idea jest klarowna, odkrywamy potencję brzydoty miasta, pokazujemy i czekamy na reakcję. Zresztą działania panów z galeri Viuro są ciekawsze, samozwańczy pierwszy wandal Warszawy KRAC (jeśli nie kojarzycie przejdźcie się dowolną ulicą w centrum Warszawy).

Czy street to tylko WWA? Nie! Kraków, Wrocław, Poznań, tam gdzie rozwija się sztuka, popularyzuje się też street art. Wspomniany Out Of Sth zapełnił wrocławskie ściany pracami najwyższej próby, artystów takich jak Blu czy Vova Vorotniow. Kraków gościł w zeszłym roku grupę Twożywo w ramach festiwalu Artboom. Wreszcie wiele działo się w Poznaniu na biennale sztuki Mediations. Street art staje się pełnoprawną sztuką w przestrzeni publicznej. Tworzy wizerunek miasta tak jak tworzą go inne działania artystyczne poza obszarem galerii. Zaciera się granica między Palmą Rajkowskiej, rzeźbami Althamera i muralami. Z tym, że Joannie Rajkowskiej nikt nie kazał stawiać w Warszawie Palmy upamiętniającej wielki czyn, a Althamer mógł na Pradze postawić pomnik Gumie, a nie Wielkiemu Rodakowi.

Street art łatwo wykorzystać, sam nie ma zaplecza instytucjonalnego towarzyszącego sztuce z galerii. Nie ma krytyków, kuratorów, artystycznego światka, a moda jest. Nie da się naiwnie wierzyć, że coś co miało swój początek dawno i daleko, czyli w USA i w 80 latach ciągle będzie tkwić przy swoich korzeniach. Mamy popularność, ale w końcu ten rodzaj sztuki musiał być doceniony w taki sposób. Street art z undergroundu wszedł na salony. I problem w tym by jak mówi Banksy pop zrobił dla streetu to co “Karate Kid” dla sztuk walki, a nie “Szczęki” dla surfingu.

Edytowana wersja tekstu ukazała się w miesięczniku HIRO nr 17 na str 40-41

http://issuu.com/hiro_free/docs/hiro17

MALARSTWO – SPOTKANIE – ROZMOWA

2011-05-25T20:29:00.002+02:00

Dziś turbo relacja z jednego, ale wyjątkowo interesującego wydarzenia nocy muzeów. Ci którzy muzea znają już dobrze, a przynajmniej tak dobrze, że wizja stłoczonych w kolejkach do Bitwy pod Grunwaldem ludzi w tę Jedyną noc nie kusi mogli odetchnąć. Gdzie? O tym w tekście Zuzanny Zasackiej.

Czy da się połączyć te trzy rzeczy? Czy to dobry pomysł? Po raz kolejny w ramach Nocy Muzeów, suterena Fabryki Czekolady na Szpitalnej poświęcona była malarzom. Tego wieczoru chodziło nie tylko o standardowy wernisaż, ale o próbę połączenia sztuki z muzyką, rozmową i spotkaniem.

Muzyka to częsta inspiracja dla jednego z wystawiających malarzy Mikołaja Chylaka. W zeszłym roku jednym z tematów jego obrazów był koncert Johnny’ego Casha, teraz pojawił się motyw nagrania, kasety magnetofonowej. Do kwestii samej inspiracji malarz przykłada dużą wagę. Wybiera motywy głównie z historii malarstwa, w ten sposób wchodzi w dialog z widzem, zachęca do skojarzeń. Tym razem mieliśmy do czynienia z interpretacją słynnej fotografii Eustachego Kossakowskiego przedstawiającej Edwarda Krasińskiego podczas aktu twórczego. Sam proces tworzenia, jako element pracy artysty nie pierwszy raz jest podkreślany przez Chylaka. Akt twórczy tu i teraz, niezależnie czy to konceptualny artysta lat 60, współczesny malarz czy rockowy zespół, grający na żywo parę metrów od wiszących płócien.

Spotkanie. Warszawa. Świetne warsztatowo obrazy Marka Zająca, ukazują nam znane lub anonimowe miejsca stolicy: trasa WZ, przejście podziemne, rzędy balkonów bloku z wielkiej płyty. Industrialne kadry, na granicy abstrakcji tworzą geometryczne kompozycje (nie przypadkiem tytuł jednego cyklu obrazów to „Element Układu”). Z pozoru banalny krajobraz, ostatnio cieszący się dużym zainteresowaniem wśród artystów, Zając ożywia oryginalnymi akcentami kolorystycznymi, udowadniając, że materia malarska jest mu bliska.

Rozmowa. Michał Chojecki pokazał swoje nowe, zupełnie nie podobne do dotychczasowych płótna. Obraz-mapa skupia się na pewnym miejscu, pobudza do rozmowy, nie kłótni i oburzenia. Prace Michała Chojeckiego są ilustracją do wspomnień. Mniej istotna jest tu wizualna wartość przekazu, ale koncept. Koncept widzimy też u Cieśniewskiego, nie mamy jednak do czynienia z wspominkami, ale wyraźna krytyką. Obraz nie jest tu rozpracowaniem malarskiego zagadnienia, motywu, jak w przypadku Chylaka czy Zająca, ale otwartą dyskusją ze Żmijewskim czy Althamerem. Kontrowersyjne.

Noc Malarzy trwała długo, zagrały trzy zespoły - Rubber dots, The Phantoms i Dabus, ilustrowane wizualizacjami m.in. Jędrka Owsińskiego. W środku nocy puszczono film Jana Libery i Kuby Mazurkiewicza, zapowiadający przyjazd anonimowego artysty na Szpitalną. Animacja była cichą zapowiedzią przyszłych planów galerii, która ma powstać w podziemiach fabryki. Clue programu jest nie tylko przestrzeń galeryjna, ale i pracownia artysty rezydenta. Podczas długiej nocy do obrazów się wracało, komentowało z różnymi osobami. Czasem bardziej się skupiając, czasem mniej na poważnie. 14 maja chodziło o wymianę i konfrontację opinii, nie intymną kontemplację dzieła sztuki, ale o komunikację, rozmowę o sztuce.

Tekst: Zuzanna Zasacka

fot. Jędrek Sokołowski

Dobre spotkania

2011-05-09T12:03:00.000+02:00

„Wawrzyniec Skoczylas i Michał Chojecki przemierzając Syberię zamieszkali u pewnej rodziny zawierając prosty układ: wymalowanie wrót za opiekę i pomoc. Lecz w tej wymianie tak naprawdę nie chodziło ani o dach nad głową, ani o zdobienie bramy.” Czym są Wrota? Jak zostały zinterpretowane? Jak to jest podróżować przez Syberię z plecakiem na ramionach? Alkowi Hudzikowi powiadają Michał Chojecki i Wawrzyniec Skoczylas.

Wrota to praca, którą wykonaliście podczas podróży przez Rosję, jak to się wszystko zaczęło?

W.S. Chodziło o to, by pokonać stopem jak najdłuższy dystans. Od domu do krańca...ziemi, a najdalej był Władywostok i tak to się zaczęło.

M.Ch. Wiesz, jak myślisz o zachodzie to nie wiele cie może zaskoczyć, Berlin, Paryż, Londyn miasta, które wyglądają tak samo, a na wschodzie jest inaczej,....w zasadzie to nie wiesz jak jest na wschodzie. I tak wyszliśmy z domu, złapaliśmy stopa do Lublina, potem Chełma, później do Kijowa, z Kijowa do Charkowa, potem do Rosji. Jechaliśmy wzdłuż granicy z Kazachstanem, Mongolią, Chinami i tak dojechaliśmy do morza Japońskiego. Europa i Azja to jeden kontynent, tworzą całość, a myśmy przez tą całość chcieli przejechać, by zobaczyć co jest pomiędzy, chodziło o to by się przemieszczać, odkrywać, uświadamiać różne rzeczy. Chcieliśmy spotykać ludzi, wchodzić w interakcje, dlatego też podróżowaliśmy stopem. Nie chcieliśmy wsiąść w kolejkę w Moskwie i po 8 dniach wysiąść we Władywostoku. Taka wycieczka nie daje ci nic z Rosji, my chcieliśmy zobaczyć co jest na najdalszej, najgłębszej pustce rosyjskiej mapy.

I jak to jest? Jakie są wasze wrażenia?

M.Ch. Rosja zachodnia jest jeszcze Moskwo-centryczna. Wszystkie drogi prowadzą od i do Moskwy. Dalej jest już Ural i tylko jedna linia trasy transsyberyjskiej. Pojęcie przestrzeni staje się liniowe, jeśli chcesz dojechać z `Nowosybirska do Irkucka to musisz przejechać zawsze tą samą trasą.

W.S. Obszar jest duży, ale możesz poruszać się tylko z punktu do punktu, do przodu albo do tyłu, bo wokół ciebie poza jedną drogą nie ma nic. Niby masz pieniądze, ale nie masz ich na co wydać, bo do wyboru masz kapustę, chleb i ziemniaki, a z tych produktów tylko chleb nadaje się do spożycia bez przygotowania.

Podróż stopem była trudna?

M.Ch. Była inna, podróżowanie stopem po Europie, a podróżowanie po Rosji to dwie zupełnie inne sprawy. To nie tak, że stajesz na poboczu i łapiesz samochód na podniesiony kciuk.

W.S. Chociaż najpierw tego próbowaliśmy (śmiech). Przede wszystkim z kierowcami trzeba zagadać, czekaliśmy więc na nich w miejscach, gdzie można rozmawiać. Musieliśmy wyjaśnić na czym polega nasza sprawa. Dla nich niezrozumiałe było dlaczego podróżujemy. Musieliśmy podejść do kierowcy i powiedzieć: jedziemy do Władywostoku. Dla nich jeśli ktoś już jedzie na wschód to albo do wojska, albo szuka pracy, no albo ucieka.

M.Ch. Nasz pomysł na interakcje idealnie sprawdzał się w tej konwencji autostopu. Nie czekaliśmy pośrodku Tajgi, tylko łapaliśmy stopa od jednej stajanki (parkingu dla tirów) do drugiej, to były odległości ok 300 kilometrów i te 300 km jedzie się często przez cały dzień.

Czyli nie poznaliście miejscowych, tylko kierowców tirów?

M.Ch. Nie, te stajanki były w wioskach, kierowcy tam stają by się napić, zjeść i odpocząć, a cała wioska z tego żyje. Zatrzymują się zawsze, bo następny postój będzie za następne 300km. Jeśli spędzaliśmy w jednym miejscu 3 dni czekając, aż ktoś wreszcie pojedzie w naszym kierunku, to siłą rzeczy najpierw zaprzyjaźnialiśmy się z panią, która robiła herbatę z mlekiem, kawę z cytryną i bliny. Potem rozmawialiśmy z każdym z kierowców, opowiadaliśmy swoją historię, a oni nam. Na koniec zaprzyjaźnialiśmy się z całą wioską, która przychodziła zapytać co my tu robimy, bo 20 lat temu też ktoś przejeżdżał stopem. Nawet nie znając dobrze rosyjskiego po 2 tygodniach mieliśmy naszą historię opanowaną do perfekcji.

Mieliście jakieś dziwne przygody?

W.S. Mieliśmy taką przygodę. Milicja „zaoferowała” nam podwózkę. A oni byli już naprawdę ostro na bani. Na tyle, że kierowca zasnął za kierownicą (M.Ch- Jadąc.) ale całe szczęście samochód sam się zatrzymał. Gość był zabawny, chcieliśmy jechać w lewo, ale on nie potrafił skręcić w lewo, więc pojechaliśmy w prawo.

No tak Rosja z tego słynie.

M.Ch. Słynie, ale to była jedyna taka „przygoda” z naszym udziałem w całej podróży. Widzieliśmy kilka podobnych sytuacji, ale to nie było nic nadzwyczajnego. To nie była patologia. Nie szukaliśmy ekstremów. Mieliśmy szczęście do osób które nas podwoziły.

A ile trwała cała podróż?

M.Ch. Jechaliśmy dwa miesiące, został jedynie dzień drogi do Władywostoku ale trzeba było wracać. Miało być miesiąc dłużej, mieliśmy wiele planów działania na końcu trasy, ale awaryjna sytuacja spowodowała że nie dojechaliśmy do celu.

A gdzie poznaliście osoby, którym malowaliście bramę?

M.Ch. To była głęboka Syberia. Gdzieś za Bajkałem, najbardziej pusty obszar szlaku, przy granicy z Mongolią i Chinami. Złapaliśmy stopa, a kierowca zaproponował nam żebyśmy u niego zamieszkali. Najpierw na jedną noc, przeciągnęło się na kilka dni. To był ciekawy człowiek. Wracał do wioski z miasta odległego o kilkaset kilometrów, wiózł zakupy dla całej społeczności. Ta wioska była taką cichą małą enklawą odciętą od świata, ukrytą między wzgórzami.

I co, zaproponował wam malowanie bramy?

W.S No tak w zamian za jedzenie i spanie.

A jak do tego doszło?

M.Ch. Przede wszystkim już wcześniej, jadąc przez Syberię zauważyliśmy, że na bramach futrynach okiennicach pojawiają się malunki. To nie były tylko gładko pomalowane, zbite dechy, ale wzory, typowe formy zdobień. Facet zaproponował nam malowanie, powiedział wy jesteście artyści, namalujcie mi coś.

Wiedział że jesteście artystami?

M.Ch. Tak, rozmawialiśmy przecież parę godzin w samochodzie. Pytał, kim jesteśmy, co robimy, to wyjaśniliśmy mu, ze jesteśmy artystami z Warszawy, że malujemy obrazki. Dla niego w tym nie było nic nadzwyczajnego, to było normalne. Jest piekarz i robi chleb, jest artysta i robi zdobienia. My jako malarze, możemy po prostu wymalować mu bramę.

Mieszkał sam?

W.S Nie, mieszkał z rodziną. Przywiózł nas do domu, do młodej żony i dwójki dzieci. Ten stopień zaufania, którym nas obdarzył jest dla mnie do tej pory zaskakujący. To jest przykład syberyjskiej gościnności, o której już wcześniej słyszeliśmy. Bo sprawa była bardziej skomplikowana. On pracował 20 godzin na dobę, w kopalni i prowadząc gospodarstwo, spał zaledwie 3 godziny. My mieszkaliśmy tam parę dni, a jego widzieliśmy może kilka godzin.

A co namalowaliście?

M.Ch. Facet nas przywiózł, powiedział żebyśmy pomalowali mu bramę, i wyjechał do pracy w kopalni na nocną zmianę. Wzięliśmy szkicownik, wyszliśmy pospacerować, zaczęliśmy przerysowywaliśmy wzory z okolicznych okiennic, studiowac wzory. Zrobiliśmy rysunki i położyliśmy się spać. Rano gospodarz przychodzi i pyta, gdzie jest pomalowana brama. My go uspokoiliśmy, poprosiliśmy żeby nam zaufał.

W.S To jest ciekawe, bo przerysowywaliśmy abstrakcyjne dla nas rzeczy, ale kiedy pracowaliśmy nad wzorami, zaczęły układać nam się w całość, stworzyliśmy pierwiastek żeński i męski.

Czyli?

M.Ch Dwa uzupełniające się moduły. Jest to ornament abstrakcyjny, ale jako formy mają jakieś zakorzenienie we wzorach, które zobaczyliśmy tam.

A te ornamenty są symboliczne?

M.Ch Nasza praca, to przetworzenie, a nie kopia tych ornamentów. Nie chcieliśmy powielać czegoś czego nie znamy i nie rozumiemy. Oparliśmy się na łukach i formach podpatrzonych, ale żaden element nie jest skopiowany. Chcieliśmy, aby te znaki były po prostu z tej samej rodziny. Symobolika jest dla nas ukryta. Tworzyliśmy elementy, które uzupełniliśmy o dwa wieloznaczne symbole jabłuszka i flagi lub okienka, żeby pokazać, że miało tu miejsce spotkanie osób.

Dlaczego jabłuszko i flaga?

M.Ch. Gdybyśmy ich nie zastosowali, bylibyśmy tylko amatorskimi etnografami, nie byliśmy przygotowani na wierne i rozumne odtwarzanie tamtejszych wzorów. Wiesz, my nie robiliśmy tego z „artystycznych pobudek”, żeby to potem przywieść i pokazać w galerii, w Warszawie, to nie krytyczna interwencja, nie chodzi o to że są na świecie ludzie którzy nie rozumieją symboli konsumpcyjnych. Chodzi o to spotkanie. Spotkaliśmy supermiłych ludzi, którzy ofiarowali nam dużo ciepła, i my z nimi doskonale się bawiliśmy. Nie chcieliśmy nadwyrężać ich zaufania. Teraz to może być odebrane trochę jak prześmiewanie się, dwie cywilizacje, my wiemy co te symbole znaczą, a oni nie.

A nie znali?

W.S Nie.

Czyli rozumieli je inaczej?

M.Ch Oni nie znali znaczenia, które my nadajemy tym wzorom w pierwszej kolejności. Ale tak samo oni mogą powiedzieć, że my nie rozumiemy tych symboli. Bo jabłuszko to wcale nie jest logo jakiejś firmy, tylko symbol pokarmu. Tak, postrzegali to zupełnie inaczej. Malowaliśmy jabłuszko, a żona naszego gospodarza, była tym zafascynowana. Jabłuszko to pokarm, i to jabłuszko nadgryzione. Dla niej to było fantastyczne.

A logo Windowsa?

M.Ch. To jest bardzo ciekawe, bo dla jednych to flaga, dla innych okienko. Ten symbol byłby nieczytelny jako logo, gdyby nie jabłuszko Appla.

W.S. My nawet nie próbowaliśmy im tłumaczyć, woleliśmy by sami to interpretowali, tak jak oni się do tego odnoszą. Nie mówiliśmy im co mają myśleć. Dla nich to bardzo czytelne, tylko znaczy co innego, to też jest sens tego spotkania.

M.Ch. Pokazujemy to teraz na ulicy Foksal w Warszawie i każdy, kto przychodzi widzi logo Windowsa i Appla. A mnie najbardziej interesuje to, że tutaj nikt nie jest w stanie teraz nadać pierwszorzędnego znaczenia tym podstawowym interpretacjom symboli pokarmu i wspólnoty, jakimi są jabłuszko i flaga. I wcale nie jesteśmy lepsi i nie rozumiemy więcej.

A jak na to zareagowali inni mieszkańcy?

W.S Przyszedł sąsiad i zaoferował nam 1000 dolarów, za pomalowanie jego bramy. Nasz gospodarz zyskał wśród ludzi szacunek. Mówili między sobą: jakim cudem on załatwił sobie artystów z Europy? Co on ma takiego specjalnego, że przyjechaliśmy właśnie do niego? A my tam byliśmy naprawdę jak kosmici, tam NIKT nie dojeżdżał. Nasza tam obecność musiała być sensacją.

M.Ch. Odczytanie tych symboli przez mieszkających tam ludzi było najprostsze, jak wszystko tam. Kasza, chleb, herbata, nic ponad miarę. Nic skomplikowanego, tam wszystko jest w harmonii.

W.S. Ci ludzie są szczęśliwi i spokojni. Choć nie ma miejsca na błąd, bo wszystko jest na granicy przetrwania, ci ludzie w tym odnajdują szczęście.

To czym są wrota?

M.Ch Ta praca to wymiana normalności. My siedzieliśmy z nimi, ja uczyłem liczyć chłopca i nabijałem się z niego, że nie może zapamiętać, że cztery jest po trzy, a on nabijał się z mojego rosyjskiego, że dziwnie wymawiam różne słowa. To szczera wymiana, zwykła niezwykłość, tam nie było nic nadzwyczajnego, ale w tym jest największa treść tego przeżycia.

W.S. – Tak naprawdę nie chodziło o to, by wymalować bramę w zamian za michę i nocleg. Nie da się opisać słowami tej obustronnej sympatii. Brama to fizyczny, prosty znak tej dobrej wymiany.

M.CH- Wrota musiały zaistnieć żeby uwolnić sympatię. Potwierdzić to dobre spotkanie. One stały się plaszczyzną porozumienia. Pretekstem. My się długo biliśmy czy pokazać to czy nie, bo ciężko opowiadać o spotkaniu, w którym chodzi raczej o coś, co jest nieopowiadalne. Ale ludzie którzy już to widzieli, czują dobrą energie, To po prostu czysta, dobra historia. Nie ma strasznych wydarzeń, niebezpiecznych sytuacji, heroizacji. Musieliśmy pojechać na rosyjsko-chińskie pogranicze, żeby przeżyć najprostszą międzyludzką wymianę życzliwości. Pokazujemy więc ślad z nadzieją, że widzowie poczują choć odrobinę sympatii, którą my wynieśliśmy z tej przygody.

A wchodziliście częściej w takie bliższe relacje?

W.S. Tak, zasadzie już pierwszy nocleg w Rosji tak wyglądał. Poznaliśmy faceta, który najpierw zabrał nas do siebie, potem do swojej mamy na wieś, w której się wychował, poznaliśmy jego rodzinę.

A jak ludzie odbierali waszą historię?

M.Ch. Mówili: Dom macie? To powinniście w nim siedzieć, głupi jesteście. Oni nie rozumieli ciekawości świata. To jeszcze mentalność radziecka, w której nie ma miejsca dla swobodnego przemieszczania się.

Co poza wrotami pokazujecie na wystawie?

M. Ch. Wrota są głównym elementem, wokół których jest konstruowana cała historia. Ale ta wystawa nie składa się tylko z projektu zdobień, wymalowana brama pozostaje w tle. Dlatego największe zdjęcie, powiększone do rozmiaru całej ściany jest zdjęciem pamiątkowym, wykonanym z gospodarzami, z którymi stoimy przed gotowymi wrotami. Pokazujemy również dokumentację całego czasu, który tam spędziliśmy. Są zdjęcia i nagrania z dyktafonu, jak wspólnie bawimy się z dziećmi, jemy coś, wykonujemy różne prace.

Jak na was ta podróż wpłynęła?

M.Ch. Podróż była czasem nauki, przeżycia, które nie trwa bez końca. Doznaliśmy czegoś, co zmieniło nasze patrzenie na to, co zostawiliśmy w domu. To zmieniło np. moje podejście do malowania. Obraz wyraźniej stał się płaszczyzną porozumienia między ludźmi. Teraz ważne jest opowiadanie.

W.S. To dla mnie element większej układanki. Wyjazd jest skutkiem serii decyzji, które musiałem podjąć, aby znaleźć się w punkcie dogodnym do wyjazdu. Pewne działania pozwoliły mi nie martwić się, czy wrócę za miesiąc czy za pół roku. Musiałem mocno zmienić życie, by dać się ponieść wydarzeniom.

To są takie decyzje w skali całego życia. Zrezygnowałem z jakiejś pracy, kariery, przerywam ścieżkę budowaną przez lata. Wyjazd dokonał się jako potwierdzenie pewnych decyzji. I wrota są tego naturalną konsekwencją.

Taka podróż to duchowe przeżycie?

M.Ch. Tak, jest w tym coś, czego nie da się przeżyć w inny sposób. Ale bardziej niż o unikalne emocje, chodzi o coś, co możesz z tego wynieść. Jedziesz w podróż, by przemyśleć i zobaczyć coś inaczej niż zwykle. Taka sytuacja wymusza zupełnie inne myślenie o fundamentalnych sprawach, o tym, co jest fundamentem nie tylko w domu czy w podróży, ale w ogóle, bezwzględnie.

W.S Ta historia uczy pokory wobec czasu i przestrzeni. Tego że czasem musisz czekać 3 dni żeby pojechać kilka kilometrów dalej. Czasami uczy cię okazywania najprostszych emocji, tego że możesz komuś pomóc. Tego że on ci pomoże, podwożąc cię, a ty pomożesz mu malując bramę.

Wawrzyniec Skoczylas, Michał Chojecki - biogramy w przypadku tej historii są nieistotne

Królowa nowego popu jest tylko jedna

2011-05-09T11:59:00.000+02:00

Na wernisażach szukajcie mojej osoby tam gdzie najwięcej fleszy, kamer i celebrytów, a na koncertach nie pod sceną, a na niej. Jestem kolekcjonerką swoich wpadek i wtop, mylącą nieustannie wszystkie twarze i nazwiska. Jestem wielbicielką popkultury, (…) jestem dodą polskiej sztuki najnowszej, królową nowego popu… czyli jednym słowem – macie przesrane! Tak na swoim blogu przedstawia się Ada Kaczmarczyk. O szczegółach swojej sytuacji rozmawia z Alkiem Hudzikiem

Jesteś królową nowego popu?

Oczywiście sama sobie ten tytuł nadałam, to znaczy tak w sekrecie podkręciłam go od Dody, a ona od Madonny, a tamta od Elvisa. Ale ja Dodę obserwuję, ona jest moją inspiracją. Czasem w nią wątpię, ale całokształt cenię.

A czym inspiruje cię Doda?

To proste! Wiele nas łączy. Medialnie się znamy, bo jak każdy kto obserwuje media, żyję z nią od kilku lat. Choćbym nie wiem jak bardzo starała bym się ją wykluczyć, ignorować, to jest to niemożliwe. To jest znak czasów. Jest w niej wiele tego co odnajduję w sobie: talent do robienia z życia sztuki jak w moich filmach z serii KRYZYS, efekciarskość jak w LANS-BANS , amerykańskość jak w AMERICAN GIRL, napady samouwielbienia, prostota formy… no i oczywiście wielka wiara w spełnianie marzeń i łączność ze wszechświatem. A poza tym te jej niektóre piosenki My way, czy Szansa wcale nie są takie durne.

Co trzeba robić żeby zostać królową?

Królową się zostaje, bo tak jest zapisane w gwiazdach! A co do obowiązków, to królowa ma jeden główny obowiązek: BYĆ! Można być albo boginią, albo królową. Bogini służy innym, królowa jest obsługiwana, a ja uwielbiam być obsługiwana. Choć szczerze mówiąc wyobrażałam to sobie inaczej, myślałam, że będę leżeć, a wszystko będzie samo przychodzić. Jednak to, że królowa jest obsługiwana, nie oznacza, że nic nie robi. Królowa służy ludziom, społeczeństwu. Królowe w przeszłości musiały często odmawiać sobie szczęścia w miłości dla zawierania ślubów z królami innych państw tylko po to by państwa zawierały sojusze – służba jak nic.

Czyli ty jako królowa służysz?

Ja czuję, że mam misję. Nie, ja mam MEGA WIELKĄ MISJĘ! Czuję to od dziecka. Nie powinno się takich przeczuć ignorować.

Gdy byłam młodsza miałam poczucie, że sztuka nie jest dla mnie. Że nigdy jej nie pojmę, że mój ptasi móżdżek nigdy nie zrozumie o co w tym kaman. Rodzina, środowisko uświadamiało mi, że jestem od tej sztuki bardzo daleko. Dodatkowo media, szkoła jeszcze bardziej tę odległość pogłębiały. Na intermedia dostałam się przez przypadek, myślałam, że będę robić reklamy. A tu, nawet nie wiesz jakie było moje zdziwienie! Mówiłam sobie „tylko nie zostań artystką, lubisz rysować – rób teledyski!”. Wiesz reklamy, agencje, duże pieniądze. Przeczytałam opis wydziału, a że byłam kompletnym głupkiem, to zupełnie na odwrót wszystko zrozumiałam. Na egzaminach szpanowałam filmami z koncertów moich kumpli metalowców, zeszytem z projektami wrzutów i jakoś się dostałam… Wpadłam jak śliwka w kompot. Na początku chciałam uciec kiedy dotarło do mnie gdzie ja wylądowałam. Szybko jednak zaczęłam bez większego wysiłku dostawać piątki, pochwały, zaproszenia do wystaw, o które nigdy nie prosiłam. Wyszło na jaw, że jestem wyjątkowo utalentowana… Z takich pieszczot chyba nikomu nie byłoby łatwo zrezygnować. Na czwartym roku stwierdziłam, że będę robić już tylko to co lubię.

A co z tą misją?

No właśnie mi się marzy żeby dać klucz do czerpania frajdy ze sztuki tym, którzy zakładają, że tego nigdy nie pojmą… czyli normalnym ludziom… masom. Sztuka to świetny wspomagacz do zrozumienia świata, dopalacz do nakręcania się odkrywczymi spostrzeżeniami, furtka do odmrażania wrażliwości, przemycania kreatywnych rozwiązań do każdej dziedziny naszego życia. Dla odbiorcy sztuka to świetna forma rozrywki, zamiast oglądać mecz, możemy równie dobrze pójść na wystawę i obserwować pojedynki lig, zamiast męczyć grę w scrabble to możemy porozwiązywać artystowskie rebusy. Tylko wiesz, często ta nasza sztuka jest nudna i cały ten gen smutku i narzekactwa przewijający się od lat dziewięćdziesiątych trochę udupia taki mój wymarzony park rozrywki.

A ty w tym miejscu proponujesz POP, to nim się interesujesz, skąd ta fascynacja?

Ja po prostu lepiej rozumiem pop, jest tam tyle uniwersalnych treści! Widziałeś nową Lady Gagę? Tam jest tyle komunikatów, które mnie dotykają, a przy okazji są uniwersalne. A czy to, że temat jest uniwersalny, jest zły, mniej ważny? Uważam nawet, że są bardziej społecznie zaangażowane, bo tak naprawdę to co wydaje się najbardziej oczywiste najbardziej w ludziach kuleje. W popie ważna jest ta technika konia trojańskiego, dyrektor jest syty, ludzie się śmieją i baunsują, a ty przy okazji przekazujesz ważne treści. A sztuka „wysoka” porusza obce mi rejony. Ja wierzę w pop. To tak jak z pracą Litania, najpierw był mój hedonizm, szczerość i prawda, obserwacja siebie, a to że całość okazała się krytycznym żartem, okazało się później. Nie chciałam być do końca prześmiewcza. Czasem się z czegoś chichoczę, nadużywam nawet symboliki „jockerskiej”, ale staram się na to uważać, bo zbyt zaawansowany „jockeryzm” zabija wrażliwość, mistyczność, wysusza oczy które chcą płakać ale się tego wstydzą. Wiem co mówię…

Siedzimy w barze przy Nowym Świecie, dużo tu ludzi. Nie boisz się, że jako królowa nowego polskiego popartu zostaniesz tu rozpoznana?

Wiesz, jestem przed oficjalnym, wielkim uderzeniem! W tym momencie jestem na chwile przed tym, kiedy człowiek staje się rozpoznawalnym na dużą skalę. Mogę jeszcze cieszyć się tym, że przemykam boczkiem na wernisażach, że nie doświadczam obcych spojrzeń na plecach czy kłopoczących aktów uwielbienia. Gdy już będę rozpoznawana nie tyle dla kręgów artystowskich, co dla szerokiego odbiorcy, a wszyscy uświadomią sobie, że jestem królową, to odwrotu nie będzie. To jeden z tych ostatnich momentów kiedy mogę celebrować spokój nierozpoznawalności.

Ale czy pop jest rozumiany?

No właśnie nie. Pop jest bardzo ignorowany, przez swoją prostą formę. W teledyskach jest tyle ukrytych treści, a nikt się nad tym nie zastanawia, nad tym co śpiewają, jak tańczą i co dokładnie pokazują. Ludzie to traktują ot tak, żeby było fajne. A „bardziej ogarnięci” ludzie, też nie rozumieją, bo z góry zakładają, że pop jest głupi i nic nie wnosi. I tak wytwarza się jakaś nisza, bo jedni są za głupi, a drudzy są za mądrzy. Lady Gaga, Rihanna, Britney Spears – to na pierwszy rzut oka seks, wszystko ok, ale jest podwójne dno, zawarte w symbolice teledysków, a pop to przede wszystkim teledyski.

Wierzysz, że te klipy są symboliczne?

Oczywiście, pop nie może istnieć bez teledysku, to do niego pisze się piosenki. Wiadomo „video kills the radio stars”. Rihanna śpiewa w nowej piosence, że bicze i pejcze ją ekscytują, i już każdy dopowiada sobie jej latexowe igraszki w łóżku. A wystarczy zobaczyć teledysk, żeby zrozumieć, że chodzi o prasę, komentarze, pejcze i bicze od krytyki do których gwiazda się dystansuje. Britney Spears śpiewa „Gdybym dziś powiedziała, że chcę twojego ciała teraz, czy miał byś mi to za złe?”. I zamiast mizdrzenia się do jakiegoś typka na dyskotece, walczy ze swoim sobowtórem. Lady Gaga tworzy nową rasę, której perfekcja tkwi w braku perfekcji i w międzyczasie w przebraniu ucieleśnienia zła strzela z karabinu odgłosami dzwonów kościelnych. Gwiazdy dziś to największe wyrocznie, one wszystko pierwsze przerabiają i przepowiadają. I właśnie to z nimi mnie łączy – zawsze wszystko wyprzedzam.

Swoje prace prezentujesz na blogu. Dlaczego?

To jest wygodne. Jeśli chcę coś pokazać, to wrzucam to na bloga i to jest. Jeśli ktoś jest zainteresowany, to nie muszę mu wysyłać portfolio, biegać na pocztę, w sumie nie muszę nawet czasem biegać do galerii, mniej się zmacham jak wystawię co nieco online. Poza tym nie mogę mieć co chwila aż tylu wystaw, strasznie by wtedy cierpiał mój budżet, bo zawsze na moich otwarciach stawiam wszystkim darmowe kebaby i piwo. Kiedy broniłam dyplomu BLOG w Bistro Roti w Poznaniu, to były nawet frytki i zapiekanki.

Ale na blogu są tylko trailery?

Może nie tyle trailery co fragmenty, które urywają się w odpowiednim momencie. A po tym cięciu dzieją się TAAKIE RZECZY, że głowa mała! Ale to już do zobaczenia w galeriach, itp!

A filmy są o czym?

Te filmy są przede wszystkim o mnie. Kiedyś myślałam, że ja to ostatni obiekt do eksploatacji we własnej twórczości, ale się okazało, że jest wręcz przeciwnie. Ja jestem, wiesz, chodzącą sztuką! Więc jak tu nie robić wideo. Przyciągam tak dziwne zdarzenia, że sama się zastanawiam, że może ja żyję jednak w teledysku, tylko tego nie zauważam. Często wymyślam sobie jakiś kreskówkowy motyw w głowie i potem prowokuję w rzeczywistości taką sytuację przed kamerą (albo i nie przed kamerą). Czasami jest z tego po prostu niezły fun, a czasami okazuje się, że ląduję naprawdę z głową uwięzioną w dziupli (Dziupla) albo zakneblowana na torach kolejowych z kolegą, który zamiast mi pomóc kiedy jedzie pociąg dostaje kompulsywnego napadu śmiechu (Tory). Nie raz miałam śmierć w oczach podczas kręcenia ujęć choć w momencie projektowania kadru w głowie, raczej nigdy nie wpadało mi na myśl, że tak durny żart może się urzeczywistnić w 100% . To tak samo jak dzieciaki oglądające wyczyny kolesi z Jackass, które powtarzają wyczyny swoich idoli później w realu. A ja jak byłam nastolatką, to bardzo dużo jackassa oglądałam właśnie.

Te blogowe wideo przypominają hity z youtuba? Obserwujesz czasem tę stronę?

Kiedyś oglądałam tego mnóstwo, ale same najgorsze, kompletnie głupie. Koleś biegnie chce zrobić trik i się wywala. Nic z tych ustawianych scenek w stylu śmiechu warte, po prostu czysta esencja głupoty. Uwielbiam laski, które mówią o kosmetykach, z taką dziwną manierą językową, że wymawiają takie „SZ” i „CZ: wyraźnie, cenię slajdszoły ekscentrycznych tipsów na każdy dzień tygodnia, czy kręcenie tyłkiem w stylu „milkshake”. Czasem się denerwuję, że mają aż tak wielką oglądalność, ale mam też przebłyski wielkiej wiary w youtuba, kiedy widzę, że dobro i miłość też się przez te sito jakoś przedostaje, jak w tym filmie o reanimującym kocie.

Filmiki inspirują?

Trochę, ale nie tak jak teledyski, moje filmy kreują sytuacje teledysku. Kolorują tę rzeczywistość. A może właśnie ona już jest zbyt kolorowa. Heh… Eeee, nie wiem w sumie. No widzisz, chyba sama jestem idealnym znakiem czasów, skoro zaciera mi się granica tego co za szklanym ekranem, a tego co dzieje się naprawdę.

W teledyskach śpiewają. Ty też śpiewasz?

Uczę się. Ja ogólnie lubię być na scenie, mogłabym grać na jakimś kibordzie, ale mnie interesuje coś innego – zjeżdżanie na linie, jak Doda w ognistej kuli. No i wtedy pozostaje śpiewać, bo co, żarty będę opowiadać po takim wejściu? To jest moja ukochana efekciarska forma ekspresji. A moje piosenki będą właśnie popowe! Istne hity! Mój sztab haruje na maksymalnych obrotach. Cyrograf z diabłem podpisany. Nie ma już odwrotu.

Należysz także do kolektywu Virgin Deluxe, opowiedz coś o nim.

Projekt powstał po to żeby się wylaszczyć. Ale o to musisz się pytać Alexis Anorexis, a nie mnie. To ona tam występuje.

BIO

Ada Karczmarczyk (ur. 1985) – absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu na Wydziale Komunikacji Multimedialnej. Laureatka konkursów artystycznych: „Kanonu Twórców” i „Doliny Kreatywnej” . Uczestniczka międzynarodowych i krajowych wystaw m.in. Errased Walls w berlińskim Freies Museum (2009), Night Shots Platform Gallery w fińskiej Vaasa (2009), „Art must be beautiful” w poznańskim Starym Browarze (2008),„Girl Power!” w białostockiej Galerii Arsenał (2010), Letni Nieletni w Narodowej Galerii Sztuki Zachęta (2010) czy Samsung Art Master w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie (2010). Należy do duetu artystycznego Virgins Deluxe Edition jako Alexis Anorexis, grupy teatralnej Dramaticko Grouppe i formacji Superfluke. W 2010 była na rezydencji artystycznej w Nowym Jorku. Obecnie pracuje i mieszka w Warszawie.

http://adakarczmarczyk.com

http://adakarczmarczyk.blogspot.com

Obecne/nieobecne, czyli trzy i więcej kobiet

2011-04-12T19:32:00.000+02:00

Wydaje się, że w sztuce mamy pełne równouprawnienie. Podział męski/żeński stracił na znaczeniu. Tak myśląc popadamy w błogą bezmyślność, bo i po co nam refleksja nad problemem, którego przecież nie ma. Wystawy kobiet o kobietach w sztuce polskiej lat 70tych i 80tych splotły się w czasie i miejscu by tę spokojną nieświadomość naruszyć. W warszawskiej Zachęcie prezentowana jest wystawa 3 kobiety, a Lokal 30 na krótko stał się siedzibą wystawy Anki Leśniak Fading Traces, dwie wystawy, które rewidują 40 lat bytności kobiet w sztuce polskiej.

3 kobiety Roberta Altmanna, film o samotności i rozterkach trzech kobiet, które los łączy wspólną historią. Trzy kobiety Natalia LL, Ewa Partum i Pińska Bereś na maskulinistycznej mapie sztuki polskiej lat 70, połączyła wspólna rola pisania feministycznej historii sztuki. Kuratorka wystawy Ewa Toniak, w klarowny sposób prezentuje nowe sposoby interpretacji dzieł artystek nie wpisując ich a jedynie wskazując na konteksty w jakich mogą być odczytywane.

Wystawa w Zachęcie zbudowana jest wokół trzech czytelnych wątków, reprezentowanych przez trzy kobiety, które jednak splata wspólna feministyczna tematyka. Wszystko poprzedza mocny akord. Krótki film Polskiej Kroniki Filmowej z lat 80tych, którego pointa jest taka, sztuka kobiet jest interesująca wtedy i tylko wtedy kiedy można zobaczyć w niej nagie ciała.

Natalia LL i kobieta jako obiekt pożądania. Tak w skrócie można określić prezentacje artystki. Dyskusja z wielowiekowym seksizmem w sztuce, który traktował kobietę jako obiekt, przedmiot podziwiania, oglądania, seksualnej potrzeby. Tematy znane są dobrze z prac artystki jak choćby Sztuka post-konsumpcyjna. Prace artystki rozłożone są w kilku salach, tworzą swoiste labirynty bez wyjścia, bez wyraźnej kody. To pozwala swobodnie i bez narzuconej z góry linii oglądać i samemu odnajdywać interpretacje w powtarzających się często perwersyjnych seksualnie pracach.

Sala Marii Pińskiej-Bereś, aranżowana jest na jej „uroczy pokoik” nawiązując do instalacji artystki z 1975 roku. Miękkie przyjemne formy rzeźbiarskie, którymi artystka podnosi dyskusję na temat tak świeży w latach 70 jakim był abject art. Kobieta, która nie „pachnie i wygląda” kobieta w pełni swojej cielesności. Dodatkowo odizolowanie prac artystki w niby to pokoju narzuca jeszcze jedną interpretację. Kobieta jako obiekt, izolowana od społeczeństwa-Ibsenowska lalka.

Rola kobiety w społeczeństwie, a raczej przejawy jej nieobecności, to wątek łączący prace Ewy Partum prezentowane na wystawie. Gimnastyka konceptualna, seria fotografii gdzie kobieta i mężczyzna wzajemnie zatykają sobie oczy uszy usta, to doskonała ilustracja obopólnych relacji płci. Problemy, które w latach 70 ignorowano. Przemoc, brak społecznej tożsamości, te tematy w krytyczny sposób ilustruje na filmach i fotografiach Ewa Partum.

Jaki jest finał wystawy. Dla każdego trochę inny. Sytuacje ilustruje ciekawe doznanie ,którego doświadczamy w galerii. W sali poświęconej Natalii LL ustawiono instalacje z krzeseł, na której co jakiś czas pojawia się zdjęcie artystki, rzucane przez projektor. Projektor nietypowy bo prowadzący zdjęcie po orbicie, dookoła całej sali. Zachęcony chciałem przyjrzeć się machinie, ale gdy światło padło na mnie, nie zobaczyłem nic, tylko oślepiającą biel. Właśnie to ilustruje pokutujący nadal schemat funkcjonowania kobiet w sztuce. Krążenie, które co jakiś czas wpada na „artystyczny rzutnik” efemeryczne. Jednak w najbliższym kontakcie zjawisko pozostaje nie rozpoznane. Efekt słonia, im bliżej sztuki kobiet jesteśmy tym bardziej niewidoczna dla nas się staje.

3 kobiety i koniec? Sam tytuł chociaż z jednej strony słowem kobiety otwiera temat płci a nie roli społecznej artysty, to liczebnik poetyzując tytuł wprowadza pewien rygor. Z rygorem tej, historycznej trójki, dyskutuje w swoim projekcie Anka Leśniak. Trzy to oczywiście pewna figura, wskazująca na główny obieg zaledwie kilku nazwisk kobiet, które ze swoją sztuką przebiły się przez te 40 lat historii sztuki z lat 70 do dziś.

Krótko bo kilka dni w galerii Lokal 30 gościła wystawa Anki Leśniak. Choć wystawa w tym miejscu nie jest najlepszym określeniem. To po prostu kilka filmów, wywiadów z artystkami. W małym pomieszczeniu panuje gwar kotłujących się głosów, ale na pewno lepsze to niż bardziej wymowna cisza, niemych kobiet na wideo. Wywiadu artystce udzieliły nie tylko Natalia LL i Ewa Partum ale także działające w latach 70 Izabella Gustowska, Anna Kutera, Teresa Murak, Krystyna Piotrowska, Teresa Tyszkiewicz.

Dyskutantki, to artystki, ale przede wszystkim kobiety. Żyjące w czasach pozornej emancypacji kobiet, których równość sprowadzała się do egalitarnego z mężczyznami wyzysku przez aparat państwa. Kobiety opowiadają o tym jak funkcjonowały w polu sztuki, ale i o z pozoru prozaicznych trudach pracy artystycznej, które to problemy nastarczało dyskryminowanie płci. Wystawa w tym punkcie nabiera dwóch optyk. Jedna to historyczne przepracowanie, odnowienie pamięci o artystkach, które pomimo wielkich dokonań, zanikają w patriarchalnym świecie sztuki. Drugie światło wystawy, nie jest może tak bezpośrednie. Przewrotną puentą , jest pytanie o role kobiety i artystki dziś. Anka Leśniak próbuje odnaleźć tytułowy blaknący trop, który łączy ją z artystkami starszymi. Czy kłopoty lat 70 nie mają dziś swojego odbicia? Czy z pozorów emancypacji lat 70 nie wpadliśmy w pozory tejże 40 lat później?

Ile z artystek przebije się do historycznej świadomości? To pytanie pozostaje otwarte, ale na pewno promocja zarówno najnowszych jak i starszych, ale nigdy nie nagłośnionych, nie zbadanych zjawisk może ułatwić drogę do ciągłego równouprawniania sztuki kobiet. Co jeszcze musi zrobić kobieta żeby wejść do muzeum sztuki nowoczesnej? Wystawy stawiają i zarazem odpowiadają na to pytanie. Kuratorską obu wydarzeń dość przypadkowo udało stworzyć się świetny dyptyk, który zarówno pogłębia metodologicznie jak i historycznie poszerza pole sztuki feministycznej .Sztuki o której trzeba przypominać, pokazywać i mówić tak by wypracować większy niż dotychczasowy artystyczny parytet.

Tekst ukazał się w wersji anglojęzycznej na portalu

http://livinggallery.info

Akademia fermentuje

2011-04-06T20:58:00.002+02:00

Akademia Sztuk Pięknych to wcielone zło. Artyści aby się od niej odciąć, zakładali wszelakie salony niezależnych, odrzuconych, ogółem manifestowali swoją skrajną niechęć do tego co akademickie, by w późniejszych latach wejść w szeregi kadry profesorskiej. I tak każdy skrajnie anty-akademicki ruch siłą rzeczy, z czasem ściąga w kierunku swojej znienawidzonej Alma Mater, W tym też nie ma nic dziwnego. Jednak są i tacy, którzy od hucznej rewolucji woleliby zmieniać świat (nawet ten akademicki ) powoli. O takich pozytywistach na drodze ewolucji mówi się jakby mniej, może dlatego że jak już coś robią to bez armat, huków, a wiadomo, że bez krzyków trudniej o posłuch. Wstęp byłby od rzeczy, gdyby nie dwójka aktywistów działających na akademii Michała Chojeckiego i Kuby Mazurkiewicza.

Dwa wydarzenia w jednym marcowym tygodniu może nie przykuły uwagi całego Warszawskiego artworldu, ale zgromadziły pokaźną publikę na samej akademii. Oba miały miejsce w Studenckiej galerii Turbo. Studenckiej dlatego, że na terenie ASP i działającej pod auspicjami studenta Kuby Mazurkiewicza. Pierwszy raz można powiedzieć „studencka”, bez większego zażenowania, bo z reguły kojarzy się to z brakiem profesjonalizmu, tymczasowością i wyjątkowo niską jakością. Student grafiki Kuba Mazurkiewicz i asystent na tejże, Michał Chojecki w programie prowadzonej przez siebie galerii znajdują miejsce na to, na co nie ma miejsca w akademickich salonach. A tam miejsce jest z reguły dla tych, którzy dobrze nauczyli się kopiować, albo swojego profesora, albo przynajmniej lokalny wzorzec „ponadczasowego mistrza akademii”, kultywując swoisty cybisizm*. W studenckiej galerii Turbo zorganizowano też pierwszą od wielu lat dyskusję na temat kondycji Akademii Sztuk Pięknych.

Dyskusja rozpoczęła w samo południe, nie wiem czy bardziej jak western, czy pierwsze po 1989 r. wybory prezydenckie, z głosowania i strzelanki, chyba wolałbym to pierwsze. Zasadniczym problemem dyskusji stał się projekt ankiety przygotowanej przez organizatorów. Ankieta, która miałaby określić stosunek profesorów do swojej pracy, studentów, oraz komunikacji na linii uczeń-nauczyciel. Rozpoczęło się od krótkiego rozjaśnienia materii, bo choć dyskusja toczyła się w dość hermetycznym kręgu studentów akademii, to specyfika różnych wydziałów jest odmienna, a relacje studencko-profesorskie są różne. Choć moderowana, dyskusja miała bardzo otwarty charakter, bo wypowiadać się mógł każdy, co bardzo demokratyczne i co niestety często kończyło się wycieczkami w stylu, „ja i moje życie” i przydługimi wypowiedziami studentów. Debatę silnie zdominowała też kadra wykładowców, którzy zasiedli w jednej flance i każdy argument starali się, jeśli nie strywializować, to po części wykazać jego merytoryczną nieskładność. Koniec końców, profesorskie głosy skłoniły się jednak ku takiej ankiecie, której pytania miałyby wykazać jaki model katedry preferują, a dalej szczegółów współpracy ze studentami.

Dyskusja to bardzo ważny moment dla akademii. To o czym mówiło się mimochodem, między sobą wreszcie zostało wyartykułowane profesorom. Może i niezbyt składnie, może bez klarownej pewności siebie, ale udało się! I oby ta dyskusja nie poszła w las, zamieniając się w bezsensowną i bezproduktywną gadaninę.

Od słowa do czynu, od debaty do wystawy. Ta, anonsowana plakatem z wielkim białym płótnem o wymiarach „100x70” i dopiskiem Bez tytułu, miała być wyrazem własnej opinii na temat akademii przedstawionej przez kolektyw artystów a zarazem studentów. Tytuł mówi sam za siebie. Bez tytułu-bez historii, mówiąc językiem Edwarda Dwurnika. Już tytuł wystawy to kpina z seryjnie produkowanych, nudnych akademickich obrazków w standardowym formacie.

Wieczorne godziny, mała salka wystawowa, która siłą rzeczy wydaje się zatłoczona, agresywnie pulsujące światło stroboskopu, żadnych prac. Pusta sala wypełniona tylko gęstym powietrzem stłoczonej widowni, folia zakrywająca coś, tak jak zakrywa się miejsce robót budowlanych. Ludzie lekko skonsternowani, nie wiedzą co robić, wreszcie ktoś niezdecydowanym ruchem zaczyna rozrywać plastikową błonę. Za nim inni, i tak po chwili kurtyna się odsłania, stajemy przed kilkoma płótnami. W tym momencie większość ludzi jest już tak odurzona drażniącym światłem stroboskopu, że musi wyjść.

Chwila odpoczynku dla oczu i druga próba, wchodzimy jeszcze raz, nie badamy przestrzeni, teraz już wiemy, że musimy zobaczyć obrazy. Wszystko jasne, kilka abstrakcyjnych płócien, kolor niezidentyfikowany, bo w paranoicznym świetle rozpoznaje się tylko kontrast biały czarny. Geometryczne kształty, linie i figury na płótnach widoczne są tylko na moment, krótkie mrugnięcie oka. Zanikają w ciemności i tak bez końca.

Dyskotekowe światło i dosyć zachowawcze obrazy, dwa światy które mijają się na akademii. Mijają, bo większość z artystów prowadzi podwójne artystyczne życie. Mniej lub bardziej posłusznie kopiując profesorów w pracowni, i tworząc swój własny świat artystyczny, po godzinach, w domach i własnych pracowniach (tak jak robią to artyści prezentujący wystawę). Z reguły ten drugi świat nie znajduje dla siebie miejsca w akademickim świecie.

Wystarczy przypomnieć sobie Coming out, wystawę prac dyplomowych ASP z 2010 roku. Rewolucja wystawiennicza, która zawędrowała z wystawy na lotnisko...i mierne prace. Przebrzmiały akademizm toczy kolejne pokolenia studentów. Akademizm przez małe „a”, którego szczytem jest emulatio, idealne przejęcie techniki mistrza, nauczyciela. Coming out to oczywiście szczyt góry lodowej, którą można zobaczyć spacerując korytarzami budynków akademii. Zjawisko to demaskuje wystawa Bez tytułu 100 X 70. Artystyczny sprzeciw wobec artystycznej stagnacji akademii. Od tytułu wystawy, przez dyskotekowy, wrogi dla sztuki klimat, aż po wpisanie w ten klimat własnych dzieł artyści konstruują krytykę wobec swojej uczelni.

Przy całej swojej krytycznej postawie nie jest to nachalnie bezpośrednia reakcja, tak jak debata nie była atakiem na kadrę profesorów. Studenci naprawdę szukają porozumienia, które akceptowało by ich patrzenie na sztukę, teraz czas na to by profesorzy, nie rezygnując z wypracowanych przez siebie artystycznych dróg, otworzyli się na nowe, świeże propozycje, by nieraz dobrzy artyści byli równie dobrymi nauczycielami.

Cybisizm- od Cybisa, członka Komitetu paryskiego malarza kolorysty, którego kopistów można do dziś obserwować na akademii.

Tekst ukazał się w Opolskim kwartalniku sztuki Artpunkt

Czytajcie przypisy

2011-03-30T15:41:00.002+02:00

Beletrystyka o artystach i biografie artystów to albo bujdy, albo bełkot, albo literackie gnioty. Tymczasem W połowie puste życie i twórczość Oskara Dawickiego, książka stworzona przez Łukasza Gorczycę i Łukasza Rondudę stara się mówić prawdę. Zawiera połowę stron zadrukowanych, a połowę nie. Czego o Oskarze Dawickim możemy się dowiedzieć z książki, a czego artysta nie chce zdradzić? Czy Oskar Dawicki może stać się bohaterem popularnym? Czy na podstawie książki powstanie film fabularny? O tym artysta właściwie niewiele mówi Alkowi Hudzikowi, ale za to sporo się śmieje.

Myślisz, że w Polsce potrzeba „popularyzacji” sztuki na szerszą skalę, czy jest OK, a my tylko standardowo marudzimy?

Nie, nie... to są smutne fakty. Nawet przyzwoicie wykształcony Polak nie kocha, nie lubi, nie szanuje, a może po prostu boi się sztuki współczesnej. Sztuki wizualne bez wątpienia stoją najniżej w narodowe hierarchii sztuk. Film, co jasne, jest poza konkurencją, potem muzyka, teatr i literatura, prawie ex aequo. Potem nic, otchłań, piekło, piłka nożna i dopiero na końcu sztuki wizualne... chętniej zwane sztukami plastycznymi (śmiech).

Czy książka o tobie może być stać się popularna? Myślisz, że takie pisanie może trochę rozruszać zainteresowanie polską sztuką współczesną?

Byłoby wspaniale gdyby ktoś niechętny sztuce współczesnej pod wpływem tej książki zmienił zdanie, ale osobiście w to nie wierzę.

Było jakieś artystyczne wydarzenie które ostatnio przykuło twoją uwagę?

Skłamałbym gdybym powiedział ze tak. Owszem, widywałem rzeczy, przy których nie zgrzytałem zębami, ale żeby coś tak uczciwie mi dech zaparło? To nie... Na pewno nie. Włączając w to własną działalność…(śmiech).

Jaki ty masz udział w powstaniu książki, na jakiej zasadzie ją współtworzyłeś?

Dużo rozmawialiśmy… (śmiech), ale wcześniej oczywiście musiałem to wszystko jakoś przeżyć (śmiech). Ja zmyśliłem pierwszą połowę, oni zmyślili drugą, a trzecia połowa została pusta… Nie wiem jak poważnie o tym mówić... nie popadając w przykrą bufonadę, ale widać musiałem jakoś zainspirować obu Łukaszy... Co ważne, odbyło się to to bez zbędnej męki. Lekkość jest dla mnie bardzo cenna, szczególnie, że jak wszystkim wiadomo, „czasy mamy ciężkie...”

Zmyśliłeś? Dużo w książce tej książce to bujdy? Może coś zdradzisz?

Przykro mi, ale tego nie mogę zrobić. Musiałbym dalej zmyślać.. (śmiech), a ten wywiad to wszak sama prawda i tylko prawda…

Książkę mówiąc twoim zwrotem „przeleciał dyskurs”, nie jest taką ot powieścią, ma mnóstwo przypisów. Jak tobie podoba się taki zabieg? Czyni to z opowiadania pewien „artystyczny” projekt?

Ponieważ ja nie jestem autorem tej książki, ale jednocześnie brałem „czynny” udział w jej powstawaniu, sytuacja staje się kłopotliwa. Wtedy chętnie korzysta się z furtki, która daje sformułowanie „projekt artystyczny”. Myślę, że dla potrzeb tej rozmowy, możemy również tak zrobić. A poza tym, przypisy trzeba czytać. Czytajcie przypisy! Bez przypisów łatwo pomylić piekło z niebem, albo jeszcze gorzej...

Jak to jest być bohaterem książki? Jak ci się podoba ten Oskar Dawicki?

Mówiąc szczerze, jeżeli jest to przyjemność, to raczej dość perwersyjna To znaczy, poza tym że jest miło, to również nieco boli. Np. teraz wszyscy mogą wiedzieć gdzie i jakie mam blizny.

Chciałbyś nakręcić film na podstawie tej książki? Podobno z Łukaszem Rondudą zdawaliście egzamin do szkoły filmowej?

Z filmem to zupełnie inna sprawa. Nie chciałbym zapeszyć więc zaniecham szczegółów, ale oczywiście wszystko jest możliwe, jak to w filmie.

Jeżeli zaś chodzi o szkołę to owszem, jesteśmy razem z Łukaszem Rondudą, w Mistrzowskiej Szkole Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy. Tam właśnie dowiedziałem się, że reżyser to najlepszy zawód jaki można wykonywać w ubraniu. Chętnie bym to sprawdził.

Oskar Dawicki (ur. 1976) – jeden z najciekawszych przedstawicieli polskiej sztuki najnowszej, artysta multimedialny, perfomer. W latach 1991-1996 studiował na Wydziale Sztuk Plastycznych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie wraz z Radkiem Nowakowskim i Wojtkiem Kiwi Jaruszewskim tworzyli w latach 90. XX wieku grupę Tu Performance. Następnie wraz z Igorem Krenzem, Wojciechem Niedzielko i Łukaszem Skąpskim założył grupę Azorro. Współpracuje z galerią Raster. Zdobywca nagrody „Arteonu” za rok 2009.

Wywiad ukazał się w Notesie na 6 Tygodni nr 66

http://www.wuw2010.pl/download/n666.pdf

Rysunek w rozszerzonym polu

2011-03-26T21:57:00.002+01:00

Według Pliniusza pierwszym rysownikiem był chłopak, który utrwalił na ścianie kontur cienia swojej ukochanej. Stąd właśnie wiadomo, że rysunek jest traktowany jako źródło sztuk plastycznych od tysięcy lat. Wystawa Rysuj i nie marnuj czasu, przygotowana przez Stacha Szabłowskiego w Salonie Akademii, jest jednak czymś więcej niż tylko zarysem obecności tego medium plastycznego w sztuce. Badania kuratorskie Szabłowskiego objęły nie tylko sztuki plastyczne, ale różne aspekty i znaczenia rysunku w kulturze. Dokąd prowadzi wystawa zainstalowana w dwóch salach warszawskiej galerii?

Jarosław Kozakiewicz

Jej narracja powinna się rozpoczynać od pracy Jarosława Kozakiewicza Geometria wnętrz, dwóch filmów wyświetlanych na niewielkich ekranach. Pierwszy jest wizualizacją projektu architektonicznego, co budzi oczywiste skojarzenia z rysunkiem, bo od rysunku architekt z reguły zaczyna swoje plany. Dopiero drugi ekran dopowiada sedno historii. Kamera umieszczona nad śpiącą kobietą rejestruje jej nieświadome ruchy, a każdy z nich zaznacza białą linią. To ludzkie ciało wyznacza proporcje architektoniczne budowli na sąsiednim ekranie. Znamy to doskonale, bo od Witruwiusza po Le Corbusiera architektura czerpała z ciała ludzkiego jako źródła proporcji. Tu architekturę powołuje nieświadomy ruch. Świadomość artystycznego gestu zostaje obalona, bo jak pokazuje Kozakiewicz, niejako podświadomie obdarzeni jesteśmy potencjałem twórczym. To nie my rysujemy w naturze, lecz natura rysuje nami - ta przewrotna myśl o genezie rysunku powraca w wystawie jak bumerang.

Katya Shadkovska

Abstrakcyjna kreska konstruuje z kolei pracę 6,28 zrealizowaną przez Alicję Łukasiak i Grzegorza Drozda. Zainstalowane wewnątrz dworca Warszawa Wschodnia neony wyznaczały dwoma ciągami wymiary hali głównej. Białe świetlówki wizualizowały linię, dzięki czemu abstrakcja stała się ciałem. Konceptualna praca o przejściu od idei do formy nabrała w kontekście tej wystawy dodatkowych znaczeń, bowiem seryjnie produkowany neon układał się w zimną, techniczną linię, dzięki której udało się określić coś niewyobrażonego.

Mariusz Tarkawian

Z kolei Lucia i Luis to dwójka bohaterów filmów animowanych Nillesa Atallaha, Joaquina Cocina, Cristobala Leon z Chile. Słyszymy tylko ich szepty i widzimy ich cienie, bo na ścianach rozgrywają się ich surrealistyczne, rysowane węglem wyobrażenia. Już od wejścia do galerii słyszymy niepokojące szepty, jakby ktoś siedział pod ścianą i przestraszony zwierzał się komuś obok. Lucia snuje swoją opowieść, która ukazuje się w postaci rysunków powstających na ścianie. Animacja budowana jest rysunek po rysunku, klatka po klatce. Rysunek węglem na ścianie to nie tylko odwołanie do natury, do pierwotnego rysunku na skale. Węgiel w pokoju Luisa i Lucii sprawia, że ściany dziecięcej sypialni, na których tańczą cienie, zamieniają się w nie tyle platońską, ile raczej freudowską jaskinię. Jaskinię, która przywołuje nasze głębokie lęki, strach przed śmiercią i tym, co się czai poza pokojem, strach przed nieznanym. Rysunek zaistniał tu w kinie, a praca filmowa - świetnie - na wystawie o rysunku.

Maurycy Gomulicki

Kultura Ameryki Południowej miała na wystawie jeszcze jedną reprezentację. Maurycy Gomulicki, artysta obieżyświat, który od lat większość chłodnych polskich zim spędza w Meksyku, pokazał na wystawie cykl fotografii tatuażu. Jest to rysunek, który chyba najtrudniej analizować, bo jest w nim tyle znaczeń i motywacji, ile dzieł. Dla ich posiadaczy, tatuaże stają się ilustracją własnej mitologii. Większość z nich „coś znaczy", coś przypomina, ma swoje odwołania. Tatuaże - a raczej dziary - to w więzieniach podstawowy przejaw kultury wizualnej. Tam, gdzie niezaostrzoną struną za pomocą prymitywnego silniczka wyjętego z odtwarzacza kaset magnetofonowych pod skórę wpuszczany jest tusz, Maurycy Gomulicki sfotografował tatuaże niedokładne, rozlane, sinoniebieskie i wyblakłe. Takie dziary są często tylko ilustracją opowieści, którą snują skazani. Rysunek staje się formą pisania pamięci, wizualnym świadectwem historii, która utrwalona zostaje na całe życie, skazując więźnia na jeszcze jedno piętno.

Nilles Atallah, Joaquin Cocin i Cristobal Leon

Całą wystawę spiął cykl wyklejonych na wysokości wzroku rysunków Mariusza Tarkawiana - stworzonych w ciągu trzech dni spędzonych w Sztokholmie notatek rysunkowych. Wiadomo, że Pablo Picasso tworzył nawet kilkadziesiąt szkiców dziennie. Tarkawian, jak widać, potrafi jeszcze więcej. Oczywiście nie chodzi tu o wyścigi, ale o znaczenie rysunku jako języka, środka komunikacji zarówno z otoczeniem, jak i z samym sobą. Notatki rysunkowe są reakcją na otaczający świat, niewerbalnym sposobem wyrażania myśli. Rysunki są odtworzeniem tego, co się działo, mieszanką fantazji i rzeczywistości. Artysta, konstruując swoją opowieść, zamienia słowa na obrazki, ograniczając komentarz do określenia miejsca i czasu powstania szkicu. To właśnie jest Rysuj i nie marnuj czasu. Rysunek nie jest tu formą uświęconej wysokiej sztuki, lecz językiem, który nie podlega ocenie estetycznej. Zabieg Tarkawiana nazwałbym dowartościowaniem rysunku, postawieniem go na równi z innymi sposobami porozumiewania się.

ZOR - Grzegorz Drozd i Alicja Łukasiak

Jak przygotować dobrą wystawę tematyczną? Rysuj i nie marnuj czasu jest tu doskonałym materiałem poglądowym. Klarowna narracja, zdecydowanie dookreślona szerokimi opisami, umieszczonymi przy każdej pracy. Odwaga kuratora, bo poruszyć inny niż społeczno-polityczny temat, narażając się jednocześnie na zarzuty o paseizm. To ryzyko jeszcze mocniej przekonuje mnie do projektu Szabłowskiego.

Wystawę można by zatytułować „Rysunek w rozszerzonym polu", idąc za tekstem Rosalind Krauss, która tak określała współczesne tendencje w rzeźbie. Rozszerzonym nie tylko na sztukę, ale również komunikację, historię oraz zbiorową i osobistą świadomość. Rysujemy, bo się komunikujemy. Gdy alfabet zawodzi, pozostają nam gesty i kreski. Stach Szabłowski przygotował wystawę nie o sztuce, ale o antropologii kultury wizualnej. Kultury, która przesiąknięta jest rysunkiem.

Rysuj i nie marnuj czasu, Salon Akademii, Warszawa, 25.2 - 18.3.11

Tekst ukazał się w internetowym wydaniu OBIEGu.

Fotografie dzięki uprzejmości portalu